Bí ẩn về hiện tượng ngáp

Bí Ẩn Mãi Mãi Là Bí Ẩn

Có phải do buồn phiền, buồn ngủ, mệt mỏi mà chúng ta ngáp? Không phải chỉ có thế. Gần đây máy siêu âm đã phát hiện ra những thai nhi tháng thứ ba ngáp đến ‘trẹo quai hàm’ mà không hy vọng hớp lấy chút dưỡng khí nào! Theo một nhà khoa học, ở đây, ngáp đã kích thích hoặc báo trước sự thức dậy của các nơron.

Bé cũng ngáp.

Hipocrate, nhà hiền triết ở khoảng 390 năm trước Công nguyên, đã từng đặt ra câu hỏi để giải thích hiện tượng này. Ông cho rằng ngáp là để “xua đuổi không khí xấu trong phổi”, phân phối, điều hoà máu lên não! Giải thích của ông không phải là không có lý. Các nhà khoa học hiện nay cho rằng ngáp tạo nên một chu kỳ hô hấp có cực điểm, ít nhiều có âm thanh, trong đó hầu được mở ra gấp 4 lần so với bình thường. Nó kết hợp với việc ngủ gà, ngủ gật, lúc buồn ngủ cũng như khi mới dậy, khiến giảm sức chú ý. Do đó về logic, nó cung cấp ôxy để làm não tỉnh lại một chút.

Bác sĩ Olivier Walusinski người Pháp, chuyên khoa về hiện tượng ngáp, giải thích: “Đó là một phản xạ do sự hạ trương lực cơ bắp tạo ra”, huy động nhiều chất trung gian thần kinh như Dopamine, Serotonine… Những người mắc bệnh Parkison bị thiếu chất Dopamine, người uống thuốc an thần thường không ngáp. Ngược lại, một số người trầm cảm, được điều trị bằng những loại thuốc làm tăng serotonine lại bị những cơn ngáp không kìm hãm được”.

bi-an-ngap-2

Loài có vú hay ngáp hơn các loài khác.

Về ý nghĩa của phản xạ này, các chuyên gia nghiên cứu về hành vi lại biết nhiều hơn các thầy thuốc. Theo nhà linh trưởng học Bertrand Deputte, thuộc Trung tâm nghiên cứu khoa học Pháp, thì ở loài khỉ Mangabey, việc “lây ngáp” giữ vai trò là một thông tin không thành lời. Ở những loài khác, nó biểu hiện trò đùa, nhu cầu sinh lý…, kể cả một thông điệp về hoà bình. Tất cả động vật có xương sống đều ngáp. Loài bò sát và loài có vú ngáp nhiều hơn các loài khác một chút, có thể do có quan hệ xa xôi về cấu trúc của não. Tóm lại, theo bác sĩ Walusinski: “Ngáp là một chức năng cổ xưa che giấu nhiều bí mật”.

Cách đây 15 năm, trong khi thu thập tài liệu, bác sĩ Oliver Walusinski đã tìm thấy một báo cáo thú vị, mô tả chi tiết về ngáp của nhà thần kinh học Charcot cuối thế kỷ 19. Báo cáo có đoạn: “Một nữ bệnh nhân đã ngáp 480 lần một giờ, do mắc một căn bệnh về thần kinh”.

Ngáp cũng… lây

Ngạn ngữ Pháp có câu: “Một người ngáp lớn làm 7 người ngáp theo”. Robert Provine, GS tâm lý học Mỹ ở Đại học Maryland, đã kiểm chứng bằng cách cho sinh viên xem một đoạn băng video về ngáp và nhận xét: “nghe tiếng ngáp là đã đủ để muốn ngáp, nhưng nhìn lại quan trọng hơn. Tuy nhiên, nếu chỉ trông thấy miệng há to ra, trong khi cả khuôn mặt bị che lại, cũng không tạo ra phản ứng gì”. Các em nhỏ dưới 2 tuổi không có phản ứng khi thấy người lớn ngáp. Lý do, phản ứng ngáp dây chuyền đòi hỏi sự vận động của thùy trước trán, mà ở trẻ nhỏ dưới hai tuổi, phần não này chưa phát triển. 70% số người được hỏi công nhận có ngáp khi nhìn thấy người khác làm việc này.

Theo điều tra của bác sĩ Walusinski: 90 % bè bạn, đồng nghiệp của ông ngáp mỗi ngày từ 1- 15 lần. Ngáp hơn 20 lần/ngày được xem như một điều bất lợi về xã hội học. Trong vài trường hợp đặc biệt, có người ngáp từng đợt, mỗi đợt 5 – 6 lần. Những người ngáp nhiều có thể mắc một chứng bệnh thần kinh hoặc rối loạn về tự kiềm chế, ám ảnh. Qua nghiên cứu, 75% người thường ngáp vào buổi sáng, thường là khi vươn vai, thư giãn. 50% ngáp vào cuối ngày, và trên 30% sau bữa ăn. Tóm lại: hầu như mọi người đều ngáp sáng, trưa và tối, chưa kể bất kỳ lúc nào trong ngày, khó xác định. Và 60% người được hỏi ý kiến trả lời: “Tôi rất thoải mái sau khi ngáp và cảm thấy rất vô tư”.

Tài Hoa Trẻ (theo Ca m’intéresse)